نك : كشف الظنون ، ج 5 ، ص 588 . « شمارهء ثبت : 53 P - K » * 135 مجمل الحكمة - ترجمه اخوان الصفا دايرة المعارف ( حكمت ، تزكيه نفس ، منطق ، رياضى ، الهى و طبيعى و غيره . . . ) ، ترجمه به فارسى از : خواجه نصير الدين طوسى . م . 672 ق . آغاز : « سپاس و ستايش آن خداى را كه واجب الوجود است و هرچه جز اوست ممكن الوجود است و هرچه ممكن الوجود است كردهء اوست هر چيزى را جداگانه از اجناس و انواع علتى پديد كرده . . . اما بعد ازين بدانند كه كتابهاى حكمت بسيار است و بيشتر بلغت تازى است و اندكى به لغت فارسى است . . . و ما هيچ كتاب نيافتيم از آنچه در حكمت به كار آيد كه از رياضى و منطقى و طبيعى و الهى جمله در وى باشد . . . همچون مدخلى است در كتاب ارثماطيقى خلاصه رساله اول در ارثماطيقى از جمله پنجاه و يك رساله كه معروفست به اخوان الصفا و خلان الوفا . . . » . انجام : « سقراط حكيم گفت كه ما دام كه در طلب شرف بودم نفس من نگذاشت كه بدن من بياسايد و هر جرعه كه نفس را دادم مرا تشنگى بيفزود تا واجب الوجود را شناختم . . . چه نيكونهال است ناموس شريعت بسبب منع كردن لذتها و لكن در اين معنى حكمت قوىتر است از آنكه در شريعت لذتها را باكراه منع مىكنند و در حكمت بطبع و همچنين در شريعت ترك لذت بتقليد مىكنند و در حكمت بعلم و اللّه اعلم بالحقيقه و الصواب و اليه المرجع و المآب » . گزارش متن : به نظر نگارنده بيشتر كتاب افتاده بوده موقع ترميم در عصر قاجار تكميل شده است يا دو نسخهء ناقص بوده و هر دو را در يك نسخه جمع كرده‌اند و نسخهء كاملى ساخته‌اند و به دستور تيمور گرگان به فارسى درى ترجمه شده است . در اين كتاب خلاصهء پنجاه و يك رسالهء اخوان الصفا و خلان الوفا را آورده است . كه هريك از رساله‌ها در يكى از دانشهاى روزگار نگارندگان آنهاست . در پايان اين ترجمه از مولانا محمد بن الحسن طوسى دانسته شده است . و « براون » نيز در صفحهء 152 ترجمه را از